زمان تقریبی مطالعه: 2 دقیقه
 

رابطه منفصله





رابطه منفصله، از اصطلاحات علم منطق بوده و به الفاظ بیانگر انفصال مقدّم و تالی گفته می‌شود.


۱ - توضیح اجمالی



رابطه منفصله، از اصطلاحات علم منطق بوده و به الفاظ بیانگر انفصال مقدّم و تالی گفته می‌شود.
رابطه در قضیه شرطیه را «رابطه شرطیه» می‌گویند.

۱.۱ - اقسام رابطه شرطیه


رابطه شرطیه خود بر دو قسم است:
۱- رابطه متصله یا رابط اتصالی؛ رابطه متصله وجود، چیزی را به دیگری ربط می‌دهد
۲- رابطه منفصله یا رابط انفصالی، وجود، یکی را به عدم دیگری یا وجود هر یک را به عدم دیگری مربوط می‌کند.

۱.۲ - اقسام رابطه منفصله


۱- رابطه منفصله یا ایجابی است؛ رابطه منفصله ایجابی عبارت است از: اداتی مانند: «اَو»، «امّا» (به طور مکرّر) و «ام» در عربی، و «یا» (به‌طور مکرّر و گاهی هم منفرداً) در فارسی که در قضیه شرطیه به کار می‌رود و باعث انفصال و جدایی بین مقدم و تالی می‌شود، به طوری که با برداشتن این ادات، قضیه شرطیه منفصله به دو قضیه حملیه تبدیل می‌شود.
۲- رابطه منفصله سلبی.
مفاد رابطه منفصله سلبی، نفی انفصال و جدایی مقدم و تالی در قضیه منفصله است که با افزودن عباراتی مثل «نه چنین است که»، «چنین نیست که»، «این طور نیست که» و امثال آن بر سر قضیه منفصله وارد می‌شود؛
مانند: «چنین نیست که مثلث یا قائم الزاویه باشد یا متساوی الساقین»؛ یعنی بین این دو منافاتی نیست و اجتماع هر دو ممکن است.
[۳] همنیاربن مرزبان، التحصیل، ص۱۰۷.
[۵] ابن سینا، حسین بن عبدالله، الشفا (المنطق)، ج۲، ص۲۴۲-۲۴۶.
[۶] مجتهدخراسانی (شهابی)، محمود، رهبر خرد، ص۱۹۱.
[۷] شهاب‌الدین سهروردی، یحیی بن حبش، منطق التلویحات، ص۲۴.
[۸] خوانساری، محمد، منطق صوری، ص۸۰-۸۱.


۲ - پانویس


 
۱. مشکوة الدینی، عبدالمحسن، منطق نوین مشتمل بر اللمعات المشرقیه فی الفنون المنطقیه تالیف صدرالدین شیرازی، ص۲۵۳.    
۲. خواجه نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، اساس الاقتباس، ص۷۰.    
۳. همنیاربن مرزبان، التحصیل، ص۱۰۷.
۴. حلی، حسن بن یوسف، الجوهر النضید، ص۴۰-۴۱.    
۵. ابن سینا، حسین بن عبدالله، الشفا (المنطق)، ج۲، ص۲۴۲-۲۴۶.
۶. مجتهدخراسانی (شهابی)، محمود، رهبر خرد، ص۱۹۱.
۷. شهاب‌الدین سهروردی، یحیی بن حبش، منطق التلویحات، ص۲۴.
۸. خوانساری، محمد، منطق صوری، ص۸۰-۸۱.


۳ - منبع



پایگاه مدیریت اطلاعات علوم اسلامی، برگرفته از مقاله «رابطه منفصله»، تاریخ بازیابی ۱۳۹۵/۱۰/۲۹.    


رده‌های این صفحه : اصطلاحات منطقی




آخرین نظرات
کلیه حقوق این تارنما متعلق به فرا دانشنامه ویکی بین است.